Πολύς λόγος έχει γίνει, τον τελευταίο καιρό, για την αναστύλωση του Ιερού Κουβουκλίου του Παναγίου Τάφου, στο Ναό της Αναστάσεως, στα Ιεροσόλυμα. Και δικαίως, αφού πρόκειται για το σημαντικότερο ίσως μνημείο της χριστιανοσύνης, τον τόπο απ’ όπου πήγασε η αιώνια ζωή, και το ακήρατο φως της Αναστάσεως, αυτό που οδηγεί κάθε χριστιανό από τα εδώ στα επέκεινα, από την παρούσα ζωή, στην μακαριότητα της αιώνιας ζωής. Από πολλές απόψεις, ο Πανάγιος Τάφος αποτελεί το θεμέλιο της πίστης μας, από την εποχή του Χριστού μέχρις των εσχάτων ημερών.

        Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η συντήρηση και αναστύλωση του Ιερού Κουβουκλίου, μετά τις βλάβες που είχε υποστεί, αλλά και τη φθορά λόγω αφενός μεν του χρόνου και αφετέρου του πλήθους των προσκυνητών του μνημείου, ήταν αναγκαία και επιβεβλημένη. Καθυστερούσε όμως επί μεγάλο χρονικό διάστημα, λόγω εγγενών δυσκολιών στη συνεννόηση των χριστιανικών κοινοτήτων που έχουν δικαιώματα στην προσκυνηματική και λειτουργική διαχείρισή του. Έτσι, δύο, κατ’ εμέ κριτή, είναι τα βασικά σημεία της σημαντικότατης αυτής εργασίας, τα οποία θα μπορούσαν να τονιστούν. Το πρώτο, η σημασία που έχει η εργασία σχετικά με την συνεργασία των χριστιανών, και το δεύτερο η εκτέλεση της εργασίας αυτής από Έλληνες επιστήμονες και τεχνίτες.

        Όσον αφορά το πρώτο, η σημασία του έργου είναι προφανής, ιδίως αν αναλογιστούμε τις συγκρούσεις και τις άσχημες εικόνες που πριν μερικά χρόνια βλέπαμε π.χ. κατά το «σάρωμα» της Βασιλικής της Γεννήσεως στη Βηθλεέμ, μέχρι πριν μερικά χρόνια. Κατά παλαιά και κακή παράδοση, οι χριστιανικές κοινότητες των Αγίων Τόπων βρισκόταν σε σχέσεις έντονης αντιπαλότητας μεταξύ τους, όσον αφορά τα «προσκυνηματικά δικαιώματα» επί των μνημείων και το «προσκυνηματικό καθεστώς» που τα διέπει, παρά το γεγονός ότι αυτά έχουν λυθεί με διεθνείς συμβάσεις, οι οποίες και από την άποψη του διεθνούς δικαίου δεν αμφισβητούνται. Και όμως, οι συγκρούσεις ήταν συνεχείς, κυρίως με αφορμή κάποιες αναγκαίες επισκευές, που πάντα αποτελούσαν αφορμή νέων διεκδικήσεων και ανταγωνισμών.

         Στο ταραγμένο αυτό τοπίο, ήρθε να βάλει τέλος η σοφή εκκλησιαστική πολιτική του Μακαριωτάτου Πατριάρχου Ιεροσολύμων κ. Θεοφίλου Γ΄. Ως ηγούμενος της Αγιοταφιτικής Αδελφότητος και ως Πατριάρχης της Αγίας Πόλεως, Μακαριώτατος ανέλαβε έργο καταλλαγής και κατευνασμού, χωρίς ωστόσο να απεμποληθεί ούτε το παραμικρό από τα δικαιώματα του Γένους επί των παναγίων προσκυνημάτων, δικαιώματα που έλκουν την καταγωγή τους από τα πρώτα βυζαντινά ήδη χρόνια, δηλαδή από την εποχή της ανάδειξης των προσκυνημάτων, όταν βέβαια η Εκκλησία ήταν ακόμη ενιαία και αδιάσπαστη.

          Ο κ. Θεόφιλος κατάφερε αυτό που πριν μερικά χρόνια φαινόταν απολύτως αδύνατο, να φέρει σε συνεννόηση τις χριστιανικές κοινότητες των Αγίων Τόπων, υπό την πρωτοκαθεδρία του Ελληνορθόδοξου Πατριαρχείου Ιεροσολύμων. Αυτό δηλαδή που προβλέπεται μεν από τις συνθήκες που διέπουν το καθεστώς της Αγίας Γης, ωστόσο εν πολλοίς έχει μείνει γράμμα κενό, δεδομένης της αρνήσεως των χριστιανικών κοινοτήτων και ομολογιών να συμμορφωθούν προς αυτό. Έτσι, ο Μακαριώτατος κατάφερε και το μοναδικής σημασίας αυτό μνημείο να αναστυλωθεί και ουσιαστικά να διασωθεί, και η ηγετική θέση της Ορθόδοξης Σιωνίτιδος Εκκλησίας να επιβεβαιωθεί εν τοις πράγμασι, και ενιαία μαρτυρία να δοθεί προς τα έξω, χωρίς να χρειάζονται παρεμβάσεις για την ειρήνευση των χριστιανών.

         Από την άλλη μεριά, είναι σημαντικό ότι όλες οι εργασίες γίνονται από ελληνικά χέρια. Επιστήμονες κυρίως από το Εθνικό Μετσόβειο Πολυτεχνείο, υπό την ηγεσία της καθηγήτριας κας Αντ. Μωροπούλου, και με τη συνεργασία ειδικών διαφόρων ειδικοτήτων αλλά και εξειδικευμένων τεχνικών, προχώρησαν στο σχεδιασμό και την εκτέλεση αυτής της δύσκολης, απαιτητικής και μοναδικής στο είδος της σωστικής επέμβασης, μελετώντας, επεμβαίνοντας, αποκαθιστώντας και παραδίδοντας στις επόμενες γενιές στέρεο το Ιερό Κουβούκλιο του Παναγίου Τάφου. Η όλη εργασία γίνεται με βάση την ελληνική επιστήμη, ελληνικά μυαλά και ελληνικά χέρια, δείχνοντας βέβαια και το υψηλό επίπεδο της επιστημοσύνης του ερευνητικού και ακαδημαϊκού προσωπικού της χώρας μας.

         Επαναλαμβάνεται έτσι αυτό που έγινε μετά την μεγάλη πυρκαγιά που κατέστρεψε το Ναό της Αναστάσεως και το προηγούμενο Ιερό Κουβούκλιο, στις αρχές του 19ου αιώνα. Τότε ο Μυτιληναίος κάλφας Κομνηνός, τώρα η κα Μωροπούλου και η ομάδα της, ανοικοδόμησαν και αποκαθιστούν το μοναδικής πνευματικής και ιστορικής αξίας αυτό μνημείο. Η συντήρηση και η φύλαξη του Παναγίου Τάφου ήταν και έμειναν στη φροντίδα του «βασιλικού Γένους των Ρωμαίων», όπως αναγράφουν οι πηγές της εποχής της ανοικοδόμησης του μνημείου μετά την μεγάλη πυρκαγιά. Κι αυτό βεβαίως είναι άθλος, όχι μόνο για την επιστήμη και την Ορθόδοξη Εκκλησία, αλλά και για το Γένος μας στο σύνολό του.

         Φυσικά, όλα αυτά δεν θα είχαν επιτευχθεί και πάλι χωρίς την πνευματικότητα και την ηγετική σοφία του Μακαριωτάτου Πατριάρχου Ιεροσολύμων κ. Θεοφίλου Γ΄ και της περί Αυτόν Αγιοταφιτικής Αδελφότητος. Και ίσως εδώ βρίσκεται το σπουδαιότερο δίδαγμα που προκύπτει από την πολυσημαντική αυτή σωστική και αναστυλωτική προσπάθεια: το γεγονός ότι το Γένος μας, ενωμένο και ομονοημένο, χρησιμοποιώντας επ’ αγαθώ τους άξιους επιστήμονες και ειδικούς, μπορεί να πετύχει πράγματα που μόνο ως πραγματικά θαύματα θα μπορούσαν να ερμηνευθούν.

          Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τόσο η παρούσα αναστύλωση, όσο και οι πρωταγωνιστές τους, ο Μακαριώτατος, η κα Μωροπούλου και οι συνεργάτες τους θα γραφτούν σε επιφανή θέση της ιστορίας, όχι μόνο του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων, αλλά και του Γένους. Ωστόσο οφείλουμε όλοι να παραδειγματιστούμε από την περίσταση, επειδή δείχνει τις δυνάμεις που εμπεριέχει το Γένος, αλλά και επειδή δείχνει τα οφέλη που μπορούν να προκύψουν από την σώφρονα και ορθή εκτίμηση και διαχείριση των καταστάσεων, αλλά και από την ενότητα, την ομόνοια και τη σύμπνοια ενώπιον των κάθε είδους δυσκολιών.

          Στους χαλεπούς καιρούς της κρίσης που περνάμε, το φως που εκπηγάζει από τον Πανάγιο Τάφο πρέπει να γίνει οδηγός όχι μόνο ηθικής, αλλά και εθνικής αναγέννησης. Αρκεί να έχουμε μάτια ανοικτά να το δούμε, και καρδιές πρόθυμες να το εγκολπωθούν και να το ακολουθήσουν.

_____________

Σημείωση Amen.gr: Οι φωτογραφίες προέρχονται από την ιστοσελίδα του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων και είναι από διάφορες φάσεις των αναστηλωτικών έργων στον Πανάγιο Τάφο