Ο χρόνος, ως γνωστό, έχει τρεις διαστάσεις: το παρελθόν, το παρόν, το μέλλον. Η πρώτη πέρασε, η δεύτερη υπάρχει, η τρίτη έρχεται. Το χθες το ζήσαμε, το παρόν το βιώνουμε, το μετά το αναμένουμε. Αυτή είναι η ροή του χρόνου, αυτή είναι η διαδοχή του ημερολογίου. Δεν μπορούμε να κάνουμε καμία παρέμβαση, παρά μόνο περιγραφή των όσων παρασύρει και τα εναποθέτει στην άβυσσο της αιωνιότητας.

Ο Αιδεσιμολογιώτατος Πρωτοπρεσβύτερος π. Γεώργιος Τουλουμάκος κινήθηκε άριστα και εύστοχα σε ένα άλλο ωφέλιμο τρίπτυχο: της αναζήτησης, της καταγραφής, της προσφοράς για ότι αφορά τον χρόνο του Ναού που διακονεί παιδιόθεν και από διάφορες θέσεις. Το τόλμησε παρά τα πολυεύθυνα καθήκοντα που έχει και ως Αρχιερατικός Επίτροπος Θηβών, παράλληλα με αυτά του προϊστάμενου και πνευματικού πατέρα της μεγαλώνυμης Ενορίας Μεγάλης Παναγίας και Αγίου Δημητρίου της γενέτειρας του πόλης των Θηβών∙ εκεί που ανδρώθηκε πνευματικά και σαρκικά και που αναλώνεται άοκνα. Για τον λόγο αυτό θεωρείται τιτάνια αυτή η προσπάθειά του πενηντάχρονου συγγραφέα και έρχεται ως αντιπελαργισμός για όσα η μητέρα Εκκλησία του έχει προσφέρει τιμώντας τον μέχρι του της ιερωσύνης υπουργήματος. «Η ΠΑΝΣΕΠΤΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΚΑΙ Ο ΜΝΗΜΕΙΑΚΟΣ ΝΑΟΣ ΤΗΣ (1867)» είναι ο τίτλος του σπουδαίου πονήματος το οποίο δε θα κρίνουμε, αλλά θα το παρουσιάσουμε σε λίγες παραγράφους.

Κοσμήματά του είναι οι χαιρετισμοί που επάξια προηγούνται κάθε άλλου κειμένου. Πρώτιστα είναι του Μακαριώτατου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ.κ. Ιερώνυμου του Β΄(Λιάπη), αποδεδειγμένος εραστής της ιστορικής έρευνας και συγγραφέας άριστος. Ως Μητροπολίτης Θηβών και Λεβαδείας εισήγαγε στην ιερωσύνη τον π. Γεώργιο (Διάκονο το 1991, πρεσβύτερο το 1997) και τον τίμησε δια οφικίου (Σταυροφόρος-Οικονόμος το 2003 ). Πάντα ο Μακαριώτατος είχε τον τρόπο να προσελκύει άξιους συνεργάτες και να αξιοποιεί τα χαρίσματά τους, μια απόδειξη είναι και ο π. Γεώργιος. Επίσης σημαντικός είναι ο χαιρετισμός του άξιου Ποιμενάρχη της Βοιωτικής Εκκλησίας κ.κ. Γεωργίου (Μαντζουράνη). Ο Σεβασμιώτατος τον τίμησε τόσο με το οφίκιο του Πρωτοπρεσβύτερου (το 2012) όσο και με τη θέση του άμεσου συνεργάτη στο γραφείο του στην πόλη των Θηβών. Η εκτίμηση και των προαναφερθέντων Πρωθιεράρχη και Ιεράρχη φαίνεται στα θερμά τους λόγια για το ποιμαντικό έργο του π. Γεωργίου, όλως ιδιαιτέρως για τον εν λόγω τόμο.

Η εργασία διαιρείται σε τρία μέρη, υποδιαιρείται σε 43 κεφάλαια, αμέσως δηλαδή φανερώνει οργάνωση, τάξη και μεθοδικότητα. Γι’ αυτό και διακρίνουμε ότι σέβεται τον αναγνώστη και την ιστορία, δεν καταφεύγει στην βαττολογία, αλλά στην έρευνα με την υπεύθυνη τεκμηρίωση. Η τελευταία επιτυγχάνεται με την παράθεση στο τέλος της κυριότερης βιβλιογραφίας αποτελούμενη από ογδόντα (80) βοηθήματα. Ταυτόχρονα εκτιμά και τον αλλοδαπό αναγνώστη, αφού οι μεταφράσεις σε τρεις γλώσσες (στην Αγγλική, στη Γερμανική και στη Ρωσική γλώσσα) θα τον βοηθήσει να μάθει άμεσα και εν συντομία για το μνημείο πέρα της πάμπλουτης εικονολογικής γλώσσας.

Περιγράφει με κάθε λεπτομέρεια εσωτερικά και εξωτερικά τον μνημειακό Ναό, έργο του τηνιακού αρχιτέκτονα Ιωάννη Φιλιππότη (1839 – 1919) του 1887 (τα καμπαναριά είναι μεταγενέστερα). Πετυχαίνει άριστα τον σκοπό του∙ φτάνοντας στο τέλος του αφήνει έντονα την αίσθηση ότι και τον επισκεφθήκαμε κιόλας νοερά και προ(σ)καλεί να το πράξουμε το γρηγορότερο και δια ζώσης. Κάθε σελίδα του είναι αρκετή προς εμπλουτισμό της γνώσης για την υλική διάστασή του (αρχιτεκτονική) αλλά και για τον άυλο πλούτο του (δραστηριότητα, πρόσωπα, γεγονότα κλπ.). Να σημειώνουμε ότι εγκαινιάσθηκε από τον Μητροπολίτη Θηβών και Λεβαδείας Δοσίθεο στις 19 Απριλίου 1867 και έκτοτε αποτελεί διαχρονικό σημείο αναφοράς, όχι μόνο για την πόλη των Θηβών, αλλά και πολύ πέρα των ορίων της.

Οι διαστάσεις του βιβλίου 29 Χ 19,5 cm και το σύνολο των σελίδων που είναι τριακόσιες δώδεκα (312) προδίδουν κόπο σοβαρό και μόχθο μεγάλο, άξιο κάθε επαίνου και μίμησης, ενώ το πολυτελείς χαρτί και το πλήθος των έγχρωμων φωτογραφιών του προσδίδει μεγαλύτερο κάλλος από αυτό που ήδη είχε λόγω του περιεχομένου του. Την υλοποίηση του οράματος ανέλαβαν οι εκδόσεις «ΛΥΧΝΙΑ». Ήταν προσπάθεια με απαιτήσεις προκειμένου να μην αδικηθεί το εξεταζόμενο ιερό οικοδόμημα και ο κόπος του συγγραφέα να μην αμεληθεί. Η συνεισφορά εθελοντών και σ’ αυτή την ενοριακή δραστηριότητα ήταν σημαντική και για τον λόγο αυτό αναφέρονται σημαντικά στην «ταυτότητα» του βιβλίου (σελ. 6). Η σημείωση ότι «Τα έσοδα από την διάθεση του βιβλίου προσφέρονται από τον συγγραφέα και την οικογένειά του στον Ιερό Ναό» τιμά εκείνον και τα μέλη που συγκροτούν την ευλογημένη κατ’ οίκον Εκκλησία του. Αξίζουν να αναφερθούν και τα εξής: Η ιδιαίτερη αναφορά στον μακαριστό διορατικό γέροντα π. Εφραίμ Κατουνακιώτη, και την στενή σχέση που είχε με την ενορία (σελ. 98 – 109). Επίσης ευχάριστο «διάλειμμα» είναι η σποραδική παράθεση πατερικών ή άλλων κειμένων, μεταξύ των κεφαλαίων. Εύστοχη επιλογή που αφήνει τον αναγνώστη να «ανασάνει» για λίγο.

Η έκδοση παρουσιάσθηκε σε λαμπρή εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στο κατάμεστο Συνεδριακό Κέντρο Θηβών, στις 15 Οκτωβρίου 2017. Ήταν το αποκορύφωμα των επετειακών εκδηλώσεων για τα εκατοπενηντάχρονα του Ναού (1867 – 2017) οι οποίες είχαν ξεκινήσει στις 20 Φεβρουαρίου τρ.έ. Είχε μεσολαβήσει ο εορτασμός της 15ης Αυγούστου, όπου την παραμονή τελέσθηκε πολυαρχιερατικός εσπερινός και ακολούθησε η πάνδημη λιτανεία της θαυματουργού εφέστιου Εικόνος της Μεγάλης Παναγίας. Του πρωινού αρχιερατικού συλλείτουργου προεξήρχε ο Μακαριώτατος Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ.κ. Ιερώνυμος. Το παρών έδωσε μεταξύ άλλων ο εξοχότατος Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας κ. Προκ. Παυλόπουλος.

Η κάθε είδους περιήγησή μας (ιστορική, αρχιτεκτονική κ.ά.) στον Ιερό Ναό Μεγάλης Παναγίας και Αγίου Δημητρίου Θηβών και η νοερή προσκύνηση της θαυματουργής Θεομητορικής Εικόνας φτάνει στο τέλος της, χωρίς να είναι και το οριστικό. Μας καλούν οι άριστες περιγραφές που διαβάσαμε και καταγραφές που θαυμάσαμε, να πραγματοποιήσουμε επίσκεψη δια ζώσης. Πάντα θα ευχόμαστε στον ακάματο πρωτ. Γεώργιο Τουλουμάκο να γεμίζει το κάνιστρο της διακονίας του με καρπούς απαραίτητους για την ζωντάνια της εκκλησιαστικής κοινότητας που του εμπιστεύτηκε η πρόνοια του Θεού και ο Σεπτός Ποιμενάρχης του. Θα χαιρόμαστε πάντες να βλέπουμε και να απολαμβάνουμε τα άλματά του σε νέες δράσεις, έχουσες όλες την σφραγίδα της επιτυχίας, όπως το παρουσιασθέν βιβλίο.