Μέσα στον Νοέμβριο, η Εκκλησία μας τιμά και εορτάζει σημαντικούς αγίους πού ο καθένας τους, έβαλε την δική του σφραγίδα στα εκκλησιαστικά πράγματα. Ξεκινώντας από τους Αγίους Αναργύρους, την Αγία Ελένη την Σινωπίτιδα, τους Ταξιάρχες, τον Άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο, τον Άγιο Φίλιππο, τα Εισόδια της Θεοτόκου, την Αγία Αικατερίνα, τον Άγιο Στυλιανό για να ολοκληρωθεί το εορτολόγιο με τον Άγιο Ανδρέα τον ιδρυτή και προστάτης της Μεγάλης Εκκλησίας. Ανάμεσα στους Αγίους του Νοεμβρίου, είναι και ο Νεκτάριος, Επίσκοπος Πενταπόλεως ο Σηλυβριανός και θαυματουργός.

    Ο Άγιος Νεκτάριος, εκτός από την άσκηση, την ταλαιπωρία, την συκοφαντία, τα βάσανα και τις στεναχώριες που υπέστη, αναδείχτηκε και ένας μεγάλος Θεολόγος της Εκκλησίας μας. Το συγγραφικό του έργο, είναι πλούσιο και σημαντικό διότι αποπνέουν την ορθόδοξη παράδοση και διδασκαλία. Ανάμεσα στα συγγράμματά του, ο Άγιος Νεκτάριος ασχολήθηκε και με τους Οικουμενικούς Διαλόγους, οι οποίοι είχαν ήδη ξεκινήσει την περίοδο εκείνη, αρχής γενομένης με τις δύο Εγκυκλίους του Μεγάλου Πατριάρχου Ιωακείμ Γ' του Μεγαλοπρεπούς το 1902 και το 1904.

    Για τον Άγιο Νεκτάριο, οι διάλογοι της Εκκλησίας με τα άλλα Χριστιανικά Δόγματα και Εκκλησίες, είναι κυρίαρχο. Ας μην ξεχνάμε ότι κατά την διάρκεια της θητείας του ως Διευθυντού της Ριζαρείου Εκκλησιαστικής Σχολής, φιλοξένησε εντός αυτής και Κόπτες μαθητές. Ο Άγιος Νεκτάριος υποφέρει για τον χωρισμό των Εκκλησιών, αλλά πιστεύει ότι εντός των Διαλόγων μπορεί να έρθει η πολυπόθητη ένωση των διηρημένων χριστιανών. Επειδή υπάρχουν άνθρωποι εντός της Εκκλησίας εγκλωβισμένοι σε μία άκρατη στενομυαλά, επειδή φοβούνται να μιλήσουν με τους Ετεροδόξους γιατί δεν έχουν επιχειρήματα, επειδή χαρακτηρίζουν όλους αυτούς πού συμμετέχουν στους διαλόγους προσπαθώντας να μεταφέρουν τον μήνυμα της ορθοδοξίας ως προδότες και αιρετικούς, επειδή κατηγορούν την Εκκλησία για την σύγκληση της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου πέρυσι στην Κρήτη, ας δούμε τι λέει ο σύγχρονος Άγιός μας, του οποίου την μνήμη θα εορτάσουμε σε λίγες ημέρες.

    Στο βιβλίο του "Περί των αιτιών του Σχίσματος" (τόμος 1ος σελ. 159 - 163) αναφέρει τα εξής για τους διαλόγους και την συμμετοχή της Εκκλησίας σε αυτούς.

   "Οι όροι της ενώσεως μεταξύ των Ορθοδόξων και των Λατίνων είναι τέτοιοι, ώστε καθιστούν την ζητουμένη ένωση αδύνατη, διότι δεν έχουν κανένα σημείο συναντήσεως. Εμείς ζητάμε να αρνηθούν οι Καθολικοί το πρωτείο, το αλάθητο, το φιλιόκβε, όμως πάνω στα δόγματα στηρίζεται η ολόκληρη η Εκκλησία τους. Οι Παπικοί ζητούν από εμάς να δεχτούμε το πρωτείο και το αλάθητο του Πάπα, αλλά και εμείς αν τα δεχτούμε αυτά, είναι σαν να αρνούμαστε εκ θεμελίων την Εκκλησία μας, η οποία στηρίζεται στην Συνοδικότητα. Λοιπόν τίθεται το ερώτημα. Ποια σκοπιμότητα έχει ο διάλογος;

    Ενόσον τα κύρια αίτια του  χωρισμού μεταξύ Ορθοδόξων και Λατίνων είναι ίδια και οι Εκκλησίες υποστηρίζουν αυτά πού πιστεύουν χωρίς καμμία υποχρέωση, η ένωση είναι αδύνατη. Για να θεμελιωθεί κάποια ένωση, πρέπει αυτή να στηρίζεται πάνω στις ίδιες αρχές, δηλαδή να έχουν δεχθεί και τα δύο μέρη τις ίδιες αρχές. Τα ίδια βεβαίως ισχύουν και με τον διάλογο πού έχουν οι Ορθόδοξοι και με τους άλλους Ετεροδοξους. δημιουργείται εύλογα το ερώτημα, εάν οι ετερόδοξοι επιμένουν στην ταυτότητα της Εκκλησίας τους και συνεπώς φαίνεται ολοκάθαρα από την αρχή ότι ο κόπος του διαλόγου είναι μάταιος, τι λόγο υπάρξεως έχουν οι διάλογοι και οι επικοινωνίες με τους Ετεροδόξους, τους αιρετικούς και τους σχισματικούς;"

    Από τα παραπάνω, φαίνεται ότι ο Άγιος Νεκτάριος, είναι εναντίον των διαλόγων, και ότι οι διάλογοι δεν έχουν τα προσφέρουν τίποτα, αλλά είναι μάταιοι. Μια προσεκτική όμως ματιά να ρίξει κάποιος, θα δεί ότι ο Άγιός μας, όχι μόνο αντίθετος δεν είναι, αλλά επιμένει ότι οι Διάλογοι μπορεί να φέρουν κάποιο αποτέλεσμα. Μας λέει ότι "ο Επίσκοπος ή αυτός πού έχει την ευθύνη για το διάλογο, είναι πολύ πιθανόν  να ελκύσει πρός την αλήθεια της Εκκλησίας τους αντιφρονούντες. Μπορεί ο διάλογος να μην οδηγήσει πουθενά, υπάρχει όμως μια ελπίδα, μια πιθανότητα να μετακινηθεί κάποιος πού βλέπει εσφαλμένα ένα θέμα να έρθει στο σωστότερο."

    Για να αποδείξει αυτά πού λέει, ο Άγιος Νεκτάριος, που δραστηριοποιήθηκε και στο χώρο του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας, το οποίο έχει την ιεραποστολική ευθύνη σε όλη την Αφρικανική ήπειρο, αναφέρεται στον θεσμό της Ιεραποστολής, ο οποίος δεν απευθύνεται σε ορθοδόξους, αλλά σε ετεροδόξους, και αλλοθρήσκους. Αναρωτιέται και πάλι. "Έτσι δεν ξεκινάει κάθε δραστηριότητα εσωτερικής και εξωτερικής ιεραποστολής; Υπάρχει ποτέ σιγουριά για το αποτέλεσμα; Όχι.  Όμως ξεκινάμε. Λέμε θα πάμε για την Ιεραποστολή και ο Θεός θα δώσει. Και όντως ο Θεός δίνει. Ο διάλογος έχει σκοπό να βοηθήσει την ετερόδοξη ή την σχισματική Εκκλησία να καταλάβει το λάθος της, γιατί μόνο τότε μπορεί να υπάρχει πιθανότητα να επανέλθει όχι ένα άτομο μόνο, αλλά ένα σύνολο, μια ολόκληρη Εκκλησία". Βλέπουμε ότι για τον Άγιο Νεκτάριο, ο διάλογος έχει ποιμαντικό χαρακτήρα, αφού μέσα από αυτόν βλέπει την επιστροφή στην Μία Εκκλησία και την σωτηρία του ανθρώπου. Πιστεύει ότι ο διάλογος όσο μάταιος και να είναι, όσο αναποτελεσματικός και άν είναι, μπορεί να φέρει αποτελέσματα. Και τα αποτελέσματα τα βλέπουμε σήμερα. Μπορεί να μην έγιναν μεγάλα βήματα, αλλά η παρουσία της Ορθοδόξου Εκκλησίας στα Διεκκλησιαστικά και Χριστιανικά φόρα, όπως το Π.Σ.Ε. κατάφερε να αλλάξει την νοοτροπία, "δίδοντας δυναμικό ράπισμα στην θεωρία των κλάδων και γενικά στο μοντέλο του Προτεσταντικού Οικουμενισμού" (Από την εισήγηση του Νικοπόλεως Μελετίου στην Ι.Σ.Ι. τον Οκτώβριο του 2003).

    Η αρνητική στάση μας έναντι των διαλόγων φέρνει αρνητικά αποτελέσματα. Η συμμετοχή μας μπορεί να φέρει όχι τα θεαματικά, να φέρει όμως μικρά αλλά ευλογημένα αποτελέσματα. Θα κλείσουμε, με μία ιστορία από το Γεροντικό.

"Ένας μοναχός συνάντησε στην έρημο της Αιγύπτου ένα ιερέα των ειδώλων. Ο τελευταίος πήγαινε κάπου βιαστικός. Βλέποντάς τον ο μοναχός του είπε: "Ε, διάβολε, πού τρέχεις;" Ο ιερέας των ειδώλων οργίστηκε και τον γρονθοκόπησε. Πιο κάτω στην πορεία του ο ιερέας των ειδώλων συνάντησε ένα άλλο μοναχό (πού ήταν ο Άγιος Μακάριος ο Αιγύπτιος) ο οποίος του φώναξε: "Μακάρι να σωθείς, εργατικέ άνθρωπε!" Αυτό ήταν καλή στρατηγική. Ο ιερέας των ειδώλων σταμάτησε έκπληκτος με αυτό πού άκουσε και ρώτησε τον μοναχό: "Τι καλό είδες επάνω μου εσύ πού είσαι χριστιανός;" Και του λέει ο μοναχός: "Βλέπω ότι εργάζεσαι για την ψυχή σου με ζήλο και λυπάμαι, γιατί δεν έχεις καταλάβει ότι ο κόπος σου πάει χαμένος". Το αποτέλεσμα ήταν ότι τα λόγια του μοναχού τον κατένυξαν, πού τελικά άφησε την ειδωλολατρία και έγινε χριστιανός μοναχός". 

     Ο Άγιος Νεκτάριος, ο άνθρωπος της ταπεινώσεως και της προσευχής, της αγάπης και της καλοσύνης, ο άνθρωπος πού γνώριζε άριστα τα της Ορθοδόξου Πίστεως, δεν είναι αντίθετος στον διάλογο με τους ετεροδόξους και τους σχισματικούς, διότι μέσα από αυτούς επιδιώκει την σωτηρία των ανθρώπων πού βρίσκονται στην πλάνη. Ας ακολουθήσουμε το παράδειγμά του.