Ὁ  λόγος  εἶναι  γιά  τίς  Β΄  καί  Γ΄  μικρές, ἀλλά  καθολικές, ἐπιστολές  τοῦ  ἀποστόλου  Ἰωάννου.

            Α)  Ἡ  Β΄  ἐπιστολή  μιλάει  γιά  δύο  ἐκλεκτές  (= ἐκλεγμένες  ἀπό  τόν  Κύριο)  ἀδελφές  καί  τά  τέκνα  τους, χωρίς  νά  ἀναφέρει  τά  ὀνόματά  τους. Γιά  τό  λόγο  αὐτό, ἀλλά  καί  ἀπό  ἄλλες  ἐνδείξεις, ὅλοι  σχεδόν  οἱ  ἑρμηνευτές  δέχονται  ὅτι  αὐτές  οἱ  δύο  ἀδελφές  συμβολίζουν  δύο  (τοπικές)  Ἐκκλησίες, καί  δέν  ἀναφέρονται  σέ  δύο  συγκεκριμένες  κυρίες.

            Καί  τίθεται  ἀκολούθως  τό  ἐρώτημα:  Ἀφοῦ  ἀναφέρεται  σέ  δύο  τοπικές  ἐκκλησίες  τῆς  ἐποχῆς  του, γιατί  δέν  τίς  ὀνομάζει, ὅπως  κάνει  π.χ.  ὁ  ἀπόστολος  Παῦλος  (Πρός  Ρωμαίους, Κορινθίους  κ.τ.λ.);  Καί  ἀφοῦ  ἀναφέρεται  σέ  δύο  τοπικές  ἐκκλησίες, γιατί  χαρακτηρίστηκαν  ὡς  καθολικές  πρός  τήν  ὅλη  Ἐκκλησία  οἱ  ἐπιστολές  αὐτές;  Μήπως, λοιπόν, ὁ  συμβολισμός  τους  πάει  πιό  πέρα, σέ  κάτι  ὑπερτοπικό  καί  ὑπερχρονικό;

            Ἡ  ἄποψη  αὐτή  ἐνισχύεται  καί  ἀπό  τό  γεγονός  ὅτι  ὁ  ἅγιος  Ἰωάννης  ὁ  Χρυσόστομος, ὁ  κατ'  ἐξοχήν  ἑρμηνευτής  τῆς  Ἁγίας  Γραφῆς, αὐτές  τίς  δύο  ἐπιστολές  τοῦ  ἀποστόλου  Ἰωάννου  δέν  τίς  ἑρμηνεύει. Ἄν  οἱ  δύο  αὐτές  ἐκλεκτές  ἀδελφές  συμβόλιζαν  δύο  τοπικές  ἐκκλησίες  πού  ὑπῆρξαν  πρό  αὐτοῦ, ἤδη  κατά  τήν  ἐποχή  τοῦ  ἀποστόλου, δέν  θά  τίς  ἑρμήνευε  ὁ  Χρυσόστομος  ὡς  μεταγενέστερος;  Γιατί  τίς  ἄφησε  ἀνερμήνευτες;  Ἴσως  ἐξαιτίας  αὐτοῦ  τοῦ  γεγονότος  (καί  τοῦ  σχετικοῦ  τῶν  ἐπιστολῶν  τοῦ  ἀποστόλου  Πέτρου)  δέν  ἐρμήνευσε  καί  τίς  ἄλλες  καθολικές  ἐπιστολές. Ἄρα  κάτι  τόν  ἀπασχολοῦσε  γενικότερα.

            Ἴσως  διαισθανόταν  ὅτι  οἱ  δύο  αὐτές  ἐκλεκτές  ἀδελφές  συμβόλιζαν  ἐκκλησίες  καί  τῶν  μεταγενέστερων  χρόνων  καί  αἰώνων. Δέν  ἦταν  μόνο  συμβολικές  αὐτές  οἱ  δύο  ἀδελφές  γιά  τοπικές  ἐκκλησίες  τῶν  χρόνων  τοῦ  ἀποστόλου  Ἰωάννου, ἀλλά  εἶχαν  καί  προορατικό-προφητικό  χαρακτήρα  καί  σημασία  γιά  τήν  μετέπειτα  καθόλου  Ἐκκλησία  καί  τήν  πορεία  Της.

            Ὅλα  αὐτά  μᾶς  ὠθοῦν  καί  ὁδηγοῦν  στό  συμπέρασμα  ὅτι  ὁ  Ἰωάννης  μιλάει  γιά  μιά  μελλοντική  ἐξέλιξη  καί  ἐποχή, ἤ  «βλέπει»  τά  πράγματα  ἀπό  μιά  μελλοντική  ἐποχή  καί  ἐξέλιξη.

            Καί  ἐπί  πλέον:  Ἄν  δέν  ἦταν  ἔτσι  τά  πράγματα, θά  ἦταν  ποτέ  δυνατόν, γράφοντας  ὁ  Ἰωάννης  γύρω  στό  100  μ.Χ.  νά  ἔλεγε  ὅτι  «εἴχομεν»  (= εἴχαμε)  (Β΄  Ἰω. 5), ὅτι  εἴχαμε  κάποτε  στό  παρελθόν  «τήν  καινήν  ἐντολήν»  τῆς  ἀγάπης;  Δηλαδή  ἦταν  δυνατόν  ποτέ  νά  γράψει  ὅτι  τώρα  μόλις  50-100  χρόνια  μετά  τό  Χριστό  δέν  ἔχουμε  πλέον  τήν  καινή  ἐντολή;  Καί  τί  «καινή  (= καινούρια)»  ἐντολή  τότε  θά  ἦταν;

            Τά  αὐτά  ἰσχύουν  καί  γιά  τό  ρημ.  τύπο  «εἰργασάμεθα»  (Β΄  Ἰω. 8)  καί  ὄχι  ἐργαζόμεθα. Τό  «εἰργασάμεθα»  ἀποτελεῖ  ἕνα  μικτό  τύπο  ἀορίστου  καί  παρακειμένου  πού  ἀναφέρονται  στό  ἀπώτερο  παρελθόν. Ἐνῶ  ὁ  Ἰωάννης  γράφει  πραγματικῶς  τό  100  μ.Χ.  ἐμφανίζεται  σά  νά  γράφει  σέ  μιά  μεταγενέστερη  ἐποχή  γιά  τό  τί  ἔπραξαν  σέ  προγενέστερες  ἐποχές. Ἔτσι  ἐπιβεβαιώνεται  ὅτι  πράγματι  γράφει  καί  προφητικῶς.

            Καί  αὐτά  ἐνισχύονται  καί  ἀπό  τό  γεγονός  ὅτι  τά  γράφει  πρός  ὅλη  τήν  Ἐκκλησία. Αὐτό  μᾶς  τό  δηλώνει  στήν  Γ΄  Ἐπιστολή  του, ὅπου, θά  λέγαμε, μᾶς  φανερώνει  ὅτι  ἔγραψε  κάτι  μικρό  πρός  Αὐτήν. Αὐτό  τό  μικρό, αὐτό  τό  «τί»  (στίχ. 9), τό  κάτι, εἶναι  ἡ  μικρή  Β΄  Ἐπιστολή  του  μέ  τό  συμβολικό-προφητικό  της  περιεχόμενο. Καί  γι'  αὐτό  ὀρθῶς  ἔχει  συγκαταλεχθεῖ  στίς  Καθολικές  Ἐπιστολές, γιατί  ἀπευθύνεται  πρός  ὅλη τήν  Ἐκκλησία  διατοπικῶς  καί  διαχρονικῶς.

            Β)  Ἐρχόμαστε  στήν  Γ΄  καθολική  Ἐπιστολή  τοῦ  Ἰωάννου. Στήν  ἐπιστολή  αὐτή  ὁ  ἀπόστολος  Ἰωάννης  τυπικά  ἀπευθύνεται  σέ  ἕνα  Γάϊο  (= γῆ-γήϊνο)  καί  τοῦ  μιλάει  γιά  ἕνα  Διοτρεφή  (= τρεφόμενο  κατά  τό  Δία)  καί  γιά  ἕνα  Δημήτριο  (Δα = Γῆ - γέννημα  τῆς  γῆς).

            Στό  Γάϊο  «κατηγορεῖ»  καί  κριτικάρει  αὐστηρά  τόν  Διοτρεφή, ἐνῶ  ἐπαινεῖ  τόν  Δημήτριο. Τό  ἐρώτημα:  Ἦταν  ὑπαρκτά  πρόσωπα  αὐτοί;  Καί  τίθεται  τό  ἐρώτημα  αὐτό, γιατί  θά  ἦταν  ποτέ  δυνατόν  ὁ  ἀπόστολος  Ἰωάννης  νά  φθάνει  νά  κατηγορεῖ  καί  κατακρίνει  ἕνα  χριστιανό  σέ  ἕνα  ἄλλο  χριστιανό;

            Γιά  τό  λόγο  αὐτό  καί  ἄλλους  ἀκόμη  οἱ  ἑρμηνευτές  δέχονται  ὅτι  καί  τά  πρόσωπα-ὀνόματα  αὐτά  εἶναι  συμβολικά, καί  ὅτι  ἀναφέρονται  σέ  δύο  ἐκκλησιαστικούς  ἡγέτες  δύο  τοπικῶν  Ἐκκλησιῶν.

            Ἀλλά  καί  πάλι  μποροῦμε  νά  δεχθοῦμε  ὅτι  ὁ  Ἰωάννης  θά  κατέκρινε  ἕνα  ἐκκλησιαστικό  ἡγέτη  μιᾶς  τοπικῆς  ἐκκλησίας  σέ  ἕνα  ἄλλο  ἡγέτη  ἄλλης  τοπικῆς  ἐκκλησίας;  Καί  γιατί  δέν  ἀπευθύνθηκε  ἀμέσως  καί  εὐθέως  στόν  ἴδιο  τόν  ἐκτρεπόμενο, τόν  ἔνοχο;  Μήπως  δέν  εἶχε  τό  θάρρος  καί  τό  κῦρος;  Φυσικά  ὄχι. Γι'  αὐτό  ἐκτός  τῶν  ἄλλων  ὁδηγούμεθα  νά  ποῦμε:  Μήπως  τά  πρόσωπα-ὀνόματα  αὐτά  δέν  συμβολίζουν  ἁπλῶς  τούς  ἡγέτες  δύο  τότε  τοπικῶν  Ἐκκλησιῶν, ἀλλά  συμβολίζουν  προφητικῶς  τούς  ἡγέτες  (πρόσωπα  ἤ  θεσμούς)  δύο  ὑπερχρονικῶν-ὑπερτοπικῶν  Ἐκκλησιῶν  κατ'  ἀντιστοιχία  πρός  τή  Β΄  ἐπιστολή  τοῦ  Ἰωάννου;

            Αὐτό  ἐνισχύεται  καί  ἀπό  τό  ἑξῆς  γεγονός:  Ἀφοῦ  γίνεται  δεκτό  ἀπό  τούς  εἰδικούς  ὅτι  τά  τρία  αὐτά  πρόσωπα  ἦσαν  ἐκκλησιαστικοί  ἡγέτες, πῶς  εἶναι  δυνατόν  νά  καταδέχεται  ἕνας  ἀπ'  αὐτούς  νά  ὀνομάζεται  Διοτρεφής  (= τρεφόμενος  ἀπό  τό  Δία  ἤ  τίς  ἰδέες  περί  αὐτοῦ);  Πολύ  περισσότερο  μάλιστα  πού  αὐτό  τό  συμβολικό  ὄνομα  δέν  ὑπῆρχε  τήν  ἐποχή  ἐκείνη.

            Ἐπίσης  ἀπό  τήν  ἄλλη  πλευρά  γίνεται  δεκτό  ἀπό  τούς  ἑρμηνευτές  ὅτι  καί  ἀπό  τά  τέσσερα  πρόσωπα  τῆς  Καινῆς  Διαθήκης  πού  ἔφεραν  τό  ὄνομα  Γάϊος  (Πράξ. 19,29 - Πράξ. 20,4 - Ρωμ. 16,23 - Α΄  Κορ. 1,14)  κατά  τήν  ἀποστολική  ἐποχή  εἶναι  ἀπίθανο  νά  ἐννοεῖται  ὁ  Γάϊος  τῆς  Γ΄  αὐτῆς  ἐπιστολῆς  τοῦ  Ἰωάννου. Κανένας  ἀπό  αὐτούς  δέν  φέρεται  ὡς  ἐπίσκοπος  (πρβλ.  Π.  Τρεμπέλα  καί  Σ.  Ἀγουρίδη, Ὑπομνήματά  τους  στόν  Ἰωάννη).

            Ὅλα, λοιπόν, ὁδηγοῦν  στό  συμπέρασμα  ὅτι  τό  «τέκνο»  τοῦ  Ἰωάννου, ὁ  Γάϊος  (= γήϊνος, προσγειωμένος), ἐκπροσωπεῖ  γενικῶς  τούς  ἡγέτες  ἤ  μᾶλλον  τόν  προσγειωμένο  καί  δημοκρατικό  συνοδικό  θεσμό  τῆς  Ἀνατολικῆς  Ἐκκλησίας  καί  σ'  αὐτούς  ἀποδοκιμάζει  τόν  Διοτρεφή. Σ'  αὐτούς  κατακρίνει  καί  συγχρόνως  ἀποτρέπει  νά  μιμηθοῦν  τόν  ὑψηλόφρονα  καί  φιλοπρωτεύοντα  Διοτρεφή, τ. ἔ.  τόν  παπικό  θεσμό  μέ  τά  πρωτεῖα  ἐξουσίας  καί  τά  ἀλάθητά  του.

            Ὡστόσο  ὀφείλουμε  νά  παραμείνουμε  στήν  ἐπιστολή  αὐτή. Ὁ  Ἰωάννης  δηλαδή, ὅπως  εἴδαμε, ἀναφέρει  καί  ἕνα  Δημήτριο, τόν  ὁποῖον  ἐκθειάζει  καί  προβάλλει  σ'  αὐτή. Τί  ρόλο  παίζει  ὁ  Δημήτριος; Ποιούς  ἐκπροσωπεῖ  αὐτός;  Αὐτός  προφανῶς  εἶναι  ὁ  ἐκπρόσωπος  τῶν  καλῶν  παπῶν  τῆς  Δύσεως  (Σημειωθήτω  ὅτι  καί  αὐτοῦ  ἀρχίζει  τό  ὄνομά  του  ἀπό  Δ, ὅπως  καί  τοῦ  Διοτρεφή. Εἶναι  καί  οἱ  δύο  ἐκπρόσωποι  τῆς  Δύσεως). Ὁ  Δημήτριος  ἐκπροσωπεῖ  τούς  παλαιούς  πάπες, τούς  καλούς, τῆς  πρώτης  χιλιετίας  τῆς  Ἐκκλησίας  τῆς  Δύσεως, ὅπως  ἴσως  καί  τῆς  νῦν  ἀρχομένης  τρίτης  περιόδου  τῆς  Ἱστορίας  τῆς  Ἐκκλησίας. Ἀντιθέτως  ὁ  φιλοπρωτεύων  Διοτρεφής  ἀντιπροσωπεύει  τούς  πάπες  ἤ  τόν  παπικό  θεσμό  ἰδίως  τῆς  δεύτερης  χιλιετίας. Νομίζουμε  ἀρκετά  γιά  ἐδῶ.

            Σημείωση:  Ἐκτενή  ἀνάλυση  τοῦ  περιεχομένου, τῶν  ἐπιχειρημάτων  καί  τῶν  μηνυμάτων  τῶν  δύο  ἀνωτέρω  ἐπιστολῶν  μπορεῖ  ὁ  ἐνδιαφερόμενος  νά  ἀνεύρει  στή  μελέτη  μας  «Οἱ  δύο  "ἐκλεκτές  ἀδελφές"-Ἐκκλησίες  καί  οἱ  διαφορετικοί  "πρῶτοι"  τους», ἔκδ.  «Ἐπτάλοφος», Ἀθήνα  2017.

____________

εικόνα από το Pemptousia.gr - δείτε εδώ