|
του συνεργάτη μας Theodor Petrov
But were that hope of pride and power
Now offer'd with the pain
Even then I felt- that brightest hour
I would not live again.
Edgar Allan Poe, «The happiest day, the happiest hour»
Περπατώντας πριν από αρκετά χρόνια στους δρόμους μιας δυτικής μεγαλουπόλεως είδα στη βιτρίνα ενός καταστήματος, από αυτά που υπαινίσσονται ότι είναι gallery έργων τέχνης, ένα κουτί έτοιμης σούπας της μάρκας Campbell, της εταιρείας που το 1962 έκανε γνωστό τον Αμερικανό ζωγράφο Andy Warhol. «Ωραίο δώρο», σκέφτηκα και φαντάστηκα το γεμάτο θαυμασμό βλέμμα του φίλου, για τον οποίο προοριζόταν το δώρο, όταν θα συνειδητοποιούσε το βάθος της καλλιτεχνικής μου παιδείας. Μάταια! Η εξωφρενική τιμή που μου ανέφερε ο υπάλληλος του καταστήματος, ο οποίος μου εξήγησε ότι το συγκεκριμένο κουτί ήταν παραγωγής 1962, μου έκοψε κάθε διάθεση επιδείξεως. Τελικά σε ένα από τα σούπερ μάρκετ ανακάλυψα ότι το ίδιο ακριβώς κουτί διατίθεται σε τιμές ενός μικρομεσαίου νοικοκυριού και ήταν απολύτως καταναλώσιμο...
Δεν γνωρίζω αν μετά από αυτή τη διαφήμιση, διότι κατά την άποψή μου ουσιαστικά περί διαφημίσεως επρόκειτο, οι πωλήσεις του συγκεκριμένου προϊόντος αυξήθηκαν κατακόρυφα, όμως ο γνωστός ζωγράφος απέδειξε ότι είναι σχετικά εύκολο, αρκεί μια κονσέρβα και καλές δημόσιες σχέσεις, για να εντυπωσιαστεί το ταλανιζόμενο από καλλιτεχνικές αναζητήσεις κοινό του δυτικού ημισφαιρίου.
«Φαινόμενα παρακμής!», θα αναφωνήσει ο λάτρης της κλασικής ή, τέλος πάντων, της περισσότερο κατανοητής στο ευρύ κοινό τέχνης. Κάθε άλλο! Η απεικόνιση της κονσέρβας δεν άνοιξε μόνο νέους ορίζοντες στις καλλιτεχνικές εκφραστικές δυνατότητες, αλλά και ευνόησε την ανάπτυξη νέων διαφημιστικών τεχνολογιών, οι οποίες στρέφονταν σε όλο και ευρύτερα στρώματα της κοινωνίας.
Ουσιαστικά και ο οποιοσδήποτε προεκλογικός αγώνας δεν αποτελεί παρά μια διαφημιστική εκστρατεία, με τι διαφορά όμως ότι το τελικό αποτέλεσμα αυτής, σε αντίθεση με την κονσέρβα που θα καταλήξει, στην καλύτερη περίπτωση, στην ανακύκλωση, αφορά τις τύχες λαών και κρατών.
Ο β΄ γύρος των προεδρικών εκλογών στην Ουκρανία, ο οποίος διέφερε από τον πρώτο μόνο στον αριθμό των υποψηφίων, απέδειξε, για άλλη μια φορά, ότι ο «εκκλησιαστικός παράγων» πέρασε πλέον σε δεύτερη μοίρα. Αν και στην τελευταία προεκλογική συγκέντρωση της πρωθυπουργού βρέθηκαν «επί σκηνής», στα πλαίσια της «οικουμενικής προσευχής» και ο Φιλάρετος, και ο Μεθόδιος (της «Αυτοκεφάλου» Εκκλησίας), και οι Ελληνοκοκαθολικοί, και Καθολικοί, και Αρμένιοι αλλά και ο Επίσκοπος Βασιλκόφσκι Παντελεήμων του Βλαδιμήρου (του Πατριαρχείου Μόσχας) (σ. τ. Σ.: στα ρωσικά "http://www.nr2.ru/kiev/268807.html), η επιρροή τους δεν στάθηκε ικανή να επηρεάσει το τελικό αποτέλεσμα. Οι πιστοί των διαφόρων εκκλησιαστικών οργανώσεων δεν ψήφισαν τη σταθερότητα, την οποία διατυμπάνιζε ότι είναι ικανός να προσφέρει ο μέχρι αυτή τη στιγμή νικητής Βίκτωρ Yanukovich, αλλά η ψήφος τους τιμώρησε, κατά κάποιον τρόπο, την εκφυλισμένη «πορτοκαλή επανάσταση». Φαίνεται δε ότι ούτε και το δίλημμα «ψηφίζω Timoshenko επειδή δεν θέλω να ψηφίσω Yanukovich» μπόρεσε να προσφέρει μια καθαρή νίκη στη σημερινή πρωθυπουργό.
Από την άλλη πλευρά, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν κατόρθωσε να εκφράσει με σαφήνεια τις προτιμήσεις της, εφόσον οι ισχυρές χώρες της Δ. Ευρώπης κάθε άλλο παρά ήταν διατεθειμένες να διακινδυνεύσουν τις σχέσεις τους με τη Ρωσία. Η  ασάφεια της Ε. Ε. συνόδευσε όλη τη θητεία του απερχόμενου προέδρου Youschenko, δηλαδή η Ευρώπη, ιδιαίτερα τα δυο τελευταία χρόνια, δεν έδειξε στην Ουκρανία ότι προτίθεται να της προσφέρει την προοπτική της εντάξεώς της στην Ευρωπαϊκή Ένωση, εφόσον η ενεργειακή της εξάρτηση από τη Ρωσία την υποχρεώνει να κινείται προσεκτικά στον ευαίσθητο χώρο του πρώην σοσιαλιστικού στρατοπέδου.
«Η Ουκρανία θα ντραπεί για την εκλογή της, αλλά αυτή είναι η δημοκρατία...», δήλωσε στους δημοσιογράφους ο απερχόμενος πρόεδρος αμέσως μόλις ψήφισε το πρωί της Κυριακής. Όμως το αποτέλεσμα τόσο του πρώτου γύρου, όσο και του δεύτερου απέδειξε ότι οι Ουκρανοί ναι μεν ντράπηκαν αλλά για την ψήφο τους πριν από πέντε χρόνια.
Η ευφορία του μέχρι αυτή τη στιγμή νικητή των εκλογών (τα επίσημα αποτελέσματα θα ανακοινωθούν στις 17 Φεβρουαρίου) πρέπει να θεωρείται προσωρινή. Η υπέρβαση του «εθνικού διχασμού» σε Ανατολή («αυτοί από το Donetsk», όπως αποκάλεσε ένας ψηφοφόρος τους κατοίκους της Ανατολικής Ουκρανίας) και Δύση, στην οποία συμβάλλει τόσο η φιλορωσική ρητορική του Yanukovich, όσο και η εμπλοκή του γνωστού εκκλησιαστικού ζητήματος, θα αποδειχθεί πολύ δύσκολη για τον Yanukovich. Οι αποφάσεις του θα αμφισβητούνται όχι μόνο από το Κοινοβούλιο, στο οποίο δε διαθέτει την πλειοψηφία, αλλά και σε τοπικό επίπεδο.
 Ακόμα και η πρόθεσή του να επανεξετάσει τις σχέσεις της Ουκρανίας με τη Ρωσία, ιδιαίτερα σε ότι αφορά στις συμφωνίες για το φυσικό αέριο, θα δημιουργήσουν «πονοκέφαλο» στη Μόσχα, εφόσον η επανεξέτασή τους θα κοστίσει στο Κίεβο, σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις, ( σ. τ. Σ.: στα ρωσικά "http://www.kommersant.ru/doc.aspx?DocsID=1318257&NodesID=4) 3,6 δισ. δολάρια. Ο Yanukovich, όσο και αυτό ακούγεται εξωφρενικό, έχει κατηγορήσει τη Μόσχα ότι πουλάει το φυσικό αέριο με αυξημένες τιμές, τις οποίες και δεσμεύθηκε να μειώσει στα πλαίσια μελλοντικών συνομιλιών. Σε περίπτωση που ο Yanukovich θα προσπαθήσει να ακυρώσει τις προηγούμενες συμφωνίες, το Κρεμλίνο, εμμέσως πλην σαφώς, προειδοποιεί το Κίεβο ότι η επανεξέταση των συμφωνιών για το φυσικό αέριο είναι άκρως επικίνδυνη. Βεβαίως ο Yanukovich δεν πρόκειται να χρησιμοποιήσει ως «ατού» την παράταση της παραμονής του ρωσικού στόλου στη Μαύρη Θάλασσα για να εκβιάσει τη Ρωσία, ενώ έχει ξεκαθαρίσει ότι θα αποκλείσει κάθε προοπτική εντάξεως της χώρας στο ΝΑΤΟ.
 Υπό το φως των μελλοντικών πολιτικών και, κυρίως, οικονομικών «συρράξεων» το ουκρανικό εκκλησιαστικό ζήτημα θα αποκτήσει μια νέα διάσταση, η οποία θα εκφράζεται στην σαφή πλέον αδυναμία των διαφόρων εκκλησιαστικών οργανώσεων να πείσουν τους πιστούς τους ότι εκφράζουν το σύνολο του ουκρανικού λαού, γεγονός που θα οξύνει τον χωρισμό της κοινωνίας. Αν και είναι βέβαιο ότι πιστοί της Εκκλησίας Ουκρανίας του Πατριαρχείου Μόσχας έχουν ψηφίσει το κόμμα της σημερινής πρωθυπουργού, εντούτοις ο ασφυκτικός έλεγχος της Εκκλησίας από το Πατριαρχείο Μόσχας δεν θα επιτρέψει την έκφραση αυτής της πολυφωνίας. Τίθεται, λοιπόν, το άκρως ενδιαφέρον ερώτημα: με ποίο τρόπο θα αντιμετωπίσει τις μη κανονικές εκκλησιαστικές κοινότητες ο Yanukovich; Ο απερχόμενος πρόεδρος, παρά την ανοικτή προτίμηση για τον Φιλάρετο («πατριαρχείο Κιέβου») διατηρούσε μια σχετική ισορροπία στις σχέσεις του με όλες τις εκκλησιαστικές κοινότητες. Η αντιπάθεια του Πατριαρχείου Μόσχας για το πρόσωπό του οφειλόταν, πρώτα από όλα, στις, μάλλον «άκομψες», προσπάθειές του να συνδέσει τη θητεία του με την επίλυση του ουκρανικού εκκλησιαστικού προβλήματος.
Όμως αυτό το πρόβλημα, όπως και πολλά άλλα, είναι η κληρονομιά που αφήνει πίσω του ο Yuschenko.
Το τενεκεδάκι της έτοιμης σούπας, αν και το περιεχόμενό του είχε ημερομηνία λήξεως, προσέφερε στον γνωστό Αμερικανό ζωγράφο τη διεθνή αναγνώριση χωρίς χρονικούς περιορισμούς. Οι Ουκρανοί φαίνεται ότι επέλεξαν ένα από τα «προϊόντα» που «διαφήμιζαν» οι δυο υποψήφιοι πρόεδροι. Τώρα απομένει να τους πείσει ο νικητής ότι η ποιότητά του ανταποκρίνεται πλήρως στις προσδοκίες των καταναλωτών.
Πάντως δεν πρέπει να λησμονούμε ότι «Ars longa – vita brevis»...
* Ο τίτλος είναι «δάνειο» από το ομώνυμο μυθιστόρημα του Άγγλου συγγραφέα Graham Green.
«Δείτε όλα τα άρθρα της κατηγορίας News+
|
RSS
Εκτύπωση 
Αποστολή 
