Ως απαράδεκτες απορρίφθηκαν από το πολυμελές Πρωτοδικείο Ξάνθης οι αγωγές τοπικών φορέων της Χαλκιδικής και της Ξάνθης κατά της Ιεράς Μονής Βατοπαιδίου για το θέμα της λίμνης Βιστωνίδας και των ανταλλαγών.

Ένα περίπου χρόνο μετά τις αποκαλύψεις για το καθεστώς της λίμνης και την ανταλλαγή της με εκτάσεις του Δημοσίου η Μονή Βατοπαιδίου φαίνεται να δικαιώνεται. Η δικαστική διαμάχη με τους τοπικούς φορείς της Χαλκιδικής και της Ξάνθης έχει ως εξής:

Ο Πρόεδρος του δημοτικού διαμερίσματος Ουρανούπολης του Δήμου Σταγείρων-Ακάνθου, κ. Τρύφωνας Μινιντζής, σε συνεργασία με το Δημοτικό διαμερίσμα Τρίγλιας, στις αρχές του περασμένου χρόνου, είχαν καταθέσει  αγωγή κατά της Μονής Βατοπαιδίου η οποία συζητήθηκε στις 5-12-2008.

Στην εν λόγω αγωγή τους, που κατέθεσαν στις 8-2-2008, υποστήριζαν ότι με το υπ’ αριθμ. 2823/22-5-2007 συμβόλαιο ανταλλαγής ακινήτων, της συμβολαιογράφου Αθηνών Αικατερίνης Πελέκη, που μεταγράφηκε νόμιμα, η Μονή Βατοπαιδίου μεταβίβασε κατά πλήρη κυριότητα στο Ελληνικό Δημόσιο το οποίο εκπροσωπήθηκε  από την ΚΕΔ (Κτηματική Εταιρεία του Δημοσίου) ποσοστό 23,625 ‰ του όλου εμβαδού της λιμναίας εκτάσεως της λίμνης (και όχι λιμνοθάλασσας) που ανταλλάχθηκε με ακίνητο στην Ουρανούπολη 8.600 στρεμμάτων που αποτελεί τμήμα που προέρχεται από την διανομή του Υπουργείου Γεωργίας του έτους 1971.

Συγκεκριμένα ισχυρίζονταν ότι:

α) η λίμνη Βιστωνίδα "είναι λιμνοθάλασσα και μάλιστα κοινόχρηστη" και με βάση τις διεθνείς συνθήκες το Ελληνικό Σύνταγμα τους νόμους και το πλέγμα του προϊσχύοντος Οθωμανικού και βυζαντινορωμαϊκού γαιοκτητικού συστήματος "ανήκει στο Ελληνικό Δημόσιο και όχι στην Μονή",

β) η ανταλλαγή δεν έγινε για την ουσιαστική εξυπηρέτηση του καλώς εννοουμένου δημοσίου συμφέροντος, διότι το Ελληνικό Δημόσιο θα μπορούσε να απαλλοτριώσει την λίμνη,

γ) αναφορικά με το μεταβιβαζόμενο προς την Μονή ακίνητο αποτελεί δάσος κοινόχρηστο υπαγόμενο στη δασική νομοθεσία, και όχι άρτια και οικοδομήσιμη έκταση μη υπαγόμενη στη δασική αλλά στην αγροτική νομοθεσία, πράγμα που κατά τη γνώμη πολλών σήμαινε και αλλαγή χρήσης, ώστε η αξία των ακινήτων να μην είναι ίση,

δ) η περιοχή της Ουρανούπολης είναι μη αρχαιολογικός χώρος με αποτέλεσμα το προσβαλλόμενο συμβολαιογραφικό έγγραφο να είναι άκυρο με βάση την ειδική διάταξη του Νόμου 2242/1994.

Επίσης ο Πρόεδρος του Τοπικού Συμβουλίου Ουρανούπολης μαζί με το Δήμο Τρίγλιας επικαλέστηκαν στο δικαστήριο υπέρ τους και εναντίον της Μονής την παρέμβαση του Δημοτικού Διαμερίσματος Σταγείρων-Ακάνθου καθώς και του Αλιευτικού Συνεταιρισμού Βιστωνίδος. Ο Δήμος όμως πήρε απόφαση  να μην παρέμβει υπέρ του Προέδρου και του Δήμου Τρίγλιας διότι θεωρούν ότι η περιοχή των 8.600 στρεμμάτων δεν είναι δάσος ούτε αρχαιολογικός χώρος και αυτό αποδεικνύεται από τις παραχωρήσεις που έχουν γίνει από το 1965 και μετά σε δημότες από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. Ο Αλιευτικός Συνεταιρισμός παρενέβη υπέρ της Μονής αναγνωρίζοντας τα απ’ αιώνος δικαιώματα της Μονής στη λίμνη Βιστωνίδα.

Το δικαστήριο Ξάνθης αποφάσισε με τις υπ’ αριθμ. 99,100,101/9-7-2009 την απόρριψη της αγωγής ως απαράδεκτης «ελλείψει εννόμου συμφέροντος» των εναγόντων, και διότι κατά τα ιστορούμενα στην αγωγή με την προσβαλλόμενη σύμβαση ανταλλαγής καθ΄ ό μέρος αυτή αφορά την λίμνη Βιστωνίδα (και όχι λιμνοθάλασσα όπως προέκυψε) η μεταβίβασή της στο Ελληνικό Δημόσιο δεν προσβάλλει αλλά αντίθετα προστατεύει τον κοινόχρηστο χαρακτήρα αυτής και την ιδιαιτερότητά της ως περιβαλλοντικού αγαθού. Η αποκτηθείσα κυριότητα της Ιερά Μονής στα 8.600 στρέμματα της Ουρανούπολης είτε είναι αρχαιολογικός χώρος είτε έχει τον χαρακτήρα δάσους  ή δασικής έκτασης την καθιστά περίπου σαν κοινόχρηστο πράγμα λόγω των εκτεταμένων και σημαντικών περιορισμών που υπαγορεύονται από το άρθρο 24 του Συντάγματος και τους σχετικούς νόμους, συνέπεια των οποίων είναι και η χαμηλή αξία του ακινήτου.
 
Με την παρούσα απόφαση δεν ακυρώνονται τα συμβόλαια ανταλλαγής που αφορούν τις θρυλλούμενες ανταλλαγές ακινήτων.