Ως «ερασιτέχνες» χαρακτηρίζει ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Χρυσόστομος την πολιτική ηγεσία στην Κύπρο και την Ελλάδα. Σε συνέντευξη του στην εφημερίδα «Σημερινή» ο Κύπρου Χρυσόστομος  αποκαλύπτει ότι στην πρόσφατη  συνάντηση του  με τον πρωθυπουργό Γιώργο Παπανδρέου του ανέφερε ότι «χρειάζεται μελέτη για κάθε βήμα που θα κάνουν οι πολιτικοί μας» και υπέδειξε  ότι «έχουμε απέναντι μας την  Τουρκία που αναλύει τα πάντα και κάνει βήματα πολύ μελετημένα».

Ο Αρχιεπίσκοπος διερωτάται ακόμη κατά πόσο διεξάγουμε συνομιλίες χάριν των συνομιλιών και υποστηρίζει  ότι «πρέπει να δρομολογήσουμε με τέτοιο τρόπο τα πράγματα ώστε να μην λήξουν οι συνομιλίες σε βάρος μας». Επίσης, εκφράζει αμφιβολίες κατά πόσο η ελληνοκυπριακή πλευρά έχει  σχέδιο ι, αν οι συνομιλίες αποτελματωθούν.

Ο Κύπρου Χρυσόστομος στέλνει  μήνυμα προς τον πρόεδρο Χριστόφια ότι «αν η οποιαδήποτε συμφωνία καταρρεύσει, δεν θα υπάρχει ελπίδα σωτηρίας, η Κύπρος τουρκοποιείται και εμείς θα είμαστε η τελευταία γενιά Ελλήνων που θα κατοικούν σ' αυτό το νησί».

Διατυπώνει επίσης την εκτίμηση ότι η Τουρκία διά του υπουργού των Εξωτερικών εργάστηκε πολύ συστηματικά τις τελευταίες μέρες και στο τέλος του χρόνου «θα περάσει μια χαρά την αξιολόγηση της Ευρώπης, ενώ εμείς  θα αναζητούμε το λάθος». Κατά την εκτίμηση του κ. Χρυσόστομου «δεν υπάρχει περίπτωση να έρθει σχέδιο λειτουργικό και βιώσιμο, που να υπηρετεί τον κυπριακό λαό».

Πρέπει, καταλήγει ο Αρχιεπίσκοπος, να είμαστε αυστηροί, «διότι θα είναι η τελευταία φορά που θα έχουμε το δικαίωμα του βέτο και θα είναι η μόνη περίπτωση που θα μπορούμε να εμποδίσουμε το άνοιγμα κεφαλαίων ή το κλείσιμο κεφαλαίων που έχουν ανοίξει».

*Το πλήρες κείμενο της συνέντευξης στον δημοσιογράφο Νικήτα Κυριάκου είναι το ακόλουθο:

ΕΡ: Μακαριότατε, δηλώσατε τις τελευταίες μέρες ότι στο σημείο που φθάσαμε, οι συνομιλίες είναι περιττές. Γιατί έχετε προβεί σε αυτή τη δήλωση, όταν η πολιτική ηγεσία παλεύει για τη λύση του κυπριακού προβλήματος; Γιατί περιττεύουν οι συνομιλίες;

ΑΠ: Πιστεύω ότι στο σημείο που έχουμε φθάσει, δεν υπάρχει οτιδήποτε, αφού είναι τόσο αρνητική η στάση της Τουρκίας. Εγώ βέβαια τα παρασκήνια δεν τα γνωρίζω, αλλά ακούω τις δηλώσεις τόσο του Προέδρου της Τουρκίας όσο και του Πρωθυπουργού και του υπουργού των Εξωτερικών. Ένας που είναι μυημένος κάπως στο εθνικό μας πρόβλημα, και το Κυπριακό το παρακολουθώ από το 1955 και εντεύθεν, καταλαβαίνει πως δεν υπάρχει περίπτωση να έρθει σχέδιο λειτουργικό και βιώσιμο, που να υπηρετεί τον κυπριακό λαό, και των Ελλήνων και των Τούρκων. Αποκλείεται.

ΕΡ: Τι προτείνετε να κάνει η δική μας πλευρά;

ΑΠ: Ο εμπαιγμός είναι το χειρότερο. Να καταγγείλουμε την Τουρκία, θα μου πεις τι θα βγει; Οφείλουμε να έχουμε πρόγραμμα, όραμα και όχι να είμεθα ερασιτέχνες. Η Τουρκία αυτές τις τελευταίες μέρες, διά του υπουργού της των Εξωτερικών, εργάστηκε πολύ συστηματικά και πολύ φοβούμαι ότι το τέλος του χρόνου θα το περάσει αβρόχοις ποσί. Την αξιολόγηση θα την περάσει μια χαρά και εμείς θα μείνουμε και θ’ αναζητούμε πού είναι το λάθος.

ΕΡ: Ποιους θεωρείτε ερασιτέχνες, Μακαριότατε;

ΑΠ: Είμαστε όλοι ερασιτέχνες, και η ελληνική κυβέρνηση. Και είχα την ευκαιρία να πω και στον Έλληνα Πρωθυπουργό ότι πρέπει πλέον να μην εργαζόμαστε ερασιτεχνικά, αλλά δόξα τω Θεώ έχουμε αρκετούς εμπειρογνώμονες και χρειάζεται μελέτη απ’ όλους για κάθε βήμα που πρέπει να κάνουν οι πολιτικοί μας. Πρέπει να είναι καλά μελετημένοι, γιατί απέναντί μας έχουμε μια Τουρκία που αναλύει τα πάντα και τα βήματα που κάνει είναι πολύ καλά μελετημένα.

Εναλλακτικά σενάρια

ΕΡ: Με το να δηλώνετε, Μακαριότατε, ότι οι συνομιλίες είναι περιττές, ουσιαστικά λέτε στην πολιτική ηγεσία να αποχωρήσει από τις συνομιλίες. Δεν θα είναι σε βάρος της δικής μας πλευράς μια τέτοια κίνηση;

ΑΠ: Εάν σηκωθούμε ένα πρωί και φύγουμε, ασφαλώς θα είναι εις βάρος μας. Αλλά πρέπει ακριβώς με τέτοιο τρόπο να δρομολογήσουμε τα πράγματα, ώστε να μη λήξουν οι συνομιλίες εις βάρος μας. Ακούω από πάρα πολλούς ότι δεν θα σταματήσουμε τις συνομιλίες. Ε… και αν δεν τις σταματήσουμε
και ατελεύτητα θα συζητούμε χωρίς αποτέλεσμα, πού θα καταλήξουμε; Δηλαδή, θα υπάρχουν συνομιλίες χάριν των συνομιλιών; Όταν συνεδριάζει το Εθνικό Συμβούλιο, οφείλει να χαράσσει γραμμή σωστή και να ξέρει μέχρι πού θα φθάσει. Ακόμη πρέπει να μελετούμε, έστω και αν αποτελματωθούν οι συνομιλίες, τι δέον γενέσθαι μετά. Έχω αμφιβολίες, δεν ξέρω βέβαια, δεν είμαι μέλος του Εθνικού Συμβουλίου, αν έχουμε σχέδιο, τι θα γίνει εάν οι συνομιλίες αποτελματωθούν.

ΕΡ: Μιλάτε για εναλλακτικά σενάρια;

ΑΠ: Ασφαλώς. Ένας καλός νοικοκύρης αυτό κάνει.

Να πατήσουμε πόδι

ΕΡ: Ποια θα πρέπει να είναι η στάση μας τον Δεκέμβριο στην αξιολόγηση της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση;

ΑΠ:Πρέπει να είμαστε αυστηροί. Θα είναι η τελευταία φορά που θα έχουμε δικαίωμα βέτο. Είναι η μόνη περίπτωση που μπορούμε να εμποδίσουμε να ανοίξουν κεφάλαια ή να κλείσουν κεφάλαια που έχουν ανοίξει. Μετά, πλέον, λειτουργεί το καινούργιο σύνταγμα της Ευρώπης, που δεν προβλέπει αρνησικυρία, πρέπει να έχεις πλειοψηφία εκεί. Είναι το μόνο που μπορούμε να κάνουμε, διότι δεν θα μας πάρουν στα σοβαρά, ούτε οι Ευρωπαίοι ούτε οι Τούρκοι. Μόνο αν πατήσουμε πόδι θα αντιληφθούν οι πάντες ότι δεν αστειευόμαστε, δεν θα τους χαρίσουμε την πατρίδα μας.

Το μήνυμά μου στο Δημήτρη Χριστόφια…

ΕΡ:Απαντώντας στις δηλώσεις σας, ότι περιττεύουν οι συνομιλίες, ο Γ.Γ. ΑΚΕΛ Άντρος Κυπριανού είχε τονίσει ότι ευτυχώς που δεν είστε εσείς που διαχειρίζεστε το Κυπριακό, γιατί θα οδηγούσατε τη χώρα σε πολύ άσχημες κακοτοπιές…

ΑΠ: Εγώ ευχήθηκα, ταυτόχρονα, να μην είμαι μάντης κακών και προτιμώ να διαψευσθώ, και δεν υπάρχει κόστος για μένα αν διαψευσθώ. Μακάρι να διαψευσθώ για χάριν της πατρίδας μου. Αλλά πολύ φοβούμαι ότι δεν θα διαψευσθώ.

ΕΡ: Κάποιος που σας παρακολουθεί αντιλαμβάνεται ότι τα πυρά σας κατά του Προέδρου Χριστόφια είναι έντονα και μέρα με τη μέρα γίνονται εντονότερα…
ΑΠ: Όχι, δεν έχω τίποτα με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Μακάρι να βγει πάνω από τις συνομιλίες, να υπηρετήσει τον κυπριακό λαό και είμαι ο πρώτος που θα τον χειροκροτήσω και θα σταθώ δίπλα του. Μακάρι να έχουμε αίσιο τέλος. Αυτό θα είναι κέρδος για την Κύπρο, αν παν καλά τα πράγματα.

ΕΡ: Έχετε τονίσει το γεγονός ότι δεν είστε ενήμερος για την πορεία αυτών συνομιλιών. Ποιο μήνυμα θέλετε να στείλετε στον Πρόεδρο Χριστόφια;

ΑΠ: Εάν το σχέδιο που εκκολάπτεται δεν είναι σωστό, δεν θα εξυπηρετήσει το λαό μας, δεν θα είναι λειτουργικό και κατ’ επέκταση βιώσιμο, είναι καλύτερα να μην έρθει στο λαό για να το ψηφίσει, γιατί θα καταλήξει σε τραγωδία. Και αν η οποιαδήποτε συμφωνία καταρρεύσει, δεν θα υπάρχει ελπίδα σωτήριας.
Η Κύπρος τουρκοποιείται, πλέον, και εμείς θα είμεθα η τελευταία γενιά Ελλήνων που θα κατοικούν σε αυτό το νησί. Και είναι κρίμα, 35 αιώνες κατοικούν οι Έλληνες σε αυτό το νησί.

ΕΡ: Πώς απαντάτε σε αυτούς που θεωρούν ότι αν δεν βρεθεί και αυτή τη φορά λύση, η μόνη λύση, πλέον, είναι η διχοτόμηση;

ΑΠ: Μπορεί κανείς να ζυγίσει τα πράγματα. Διχοτόμηση δεν θέλουν, αλλά και να θέλουν δεν μπορούν να την κάνουν. Μπορεί να πει κανείς ότι και τώρα είναι διχοτόμηση. Ναι, είναι παράνομα εκεί που βρίσκονται και είναι παράνομοι και κανείς δεν τους αναγνωρίζει. Και να τους αναγνωρίσουν οι πάντες, οι Τούρκοι δεν θα αισθάνονται καλά. Αυτό που θέλουν είναι αναγνώριση από εμάς, την οποία δεν πρέπει να έχουν ποτέ, αν δεν λογικευτούν. Έχουν πάρει τα πάντα, πρέπει να τα επιστρέψουν, δεν έχουμε τίποτα να δώσουμε. Μας τα πήραν όλα, και τα σπίτια μας και τις περιούσιες μας και τα πάντα. Αυτοί πρέπει να τα επιστρέψουν, όχι εμείς.

Κάποιοι παρακινούν τους δυο κληρικούς

ΕΡ: Μακαριότατε οι κληρικοί που σας επισκέφθηκαν μετά τα γνωστά επεισόδια της Πάφου, παραμένουν πιστοί στις θέσεις τους και δεν μετανιώνουν για τη διαμαρτυρία τους στην Πάφο…
ΑΠ: Τους είδα και τους είπα ότι στην Κύπρο και ιδιαίτερα στην Εκκλησία έχουμε και ελευθερία λογού και πλουραλιστική δημοκρατία, δεν έχουμε, όμως, ασυδοσία και δεν μπορεί ο καθένας να κάνει ό,τι θέλει. Όλοι έχουμε πάνω από εμάς κάποιο όργανο. Ούτε ο Αρχιεπίσκοπος μπορεί να κάνει ό,τι θέλει ούτε ο Μητροπολίτης ούτε ο ηγούμενος, και φυσικά ούτε και ο ιερέας. Οφείλουμε σεβασμό.

ΕΡ: Τι τους είπατε;

ΑΠ: Θα μπορούσαν να έρθουν στο γραφείο μας ή στο γραφείο του Μητροπολίτη τους και να εκφράσουν την ανησυχία τους, και όχι να πάνε να διαδηλώσουν με τους άλλους μοναχούς και λαϊκούς με πανό και με πλακάτ.

ΕΡ: Τους καλέσατε στο γραφείο σας για να απολογηθούν, αλλά αυτοί παραμένουν αμετανόητοι και πιστοί στις θέσεις τους. Τους χαρακτηρίσατε, μάλιστα, εγωιστές και διαβολικούς. Είναι διαβολικός κάποιος που επιμένει στις θέσεις του;

ΑΠ: Εγώ είπα ότι το «σφάλλειν» είναι ανθρώπινο. Όλοι οι άνθρωποι σφάλλουμε.
Το «εμμένειν» στο σφάλμα είναι διαβολικό, το να εμμένει κανείς στο σφάλμα του. Η οποιαδήποτε τιμωρία δεν είναι εκδικητική, δεν μισώ κανέναν και θέλω να τον τιμωρήσω γιατί τον μισώ. Τον τιμωρώ για να τον διορθώσω. Και τον άνθρωπο της συγγνώμης η Εκκλησία είναι υποχρεωμένη να τον συχωρήσει. Και εγώ προσπαθούσα να βρω ευκαιρία να τους συγχωρέσω και όχι να τους τιμωρήσω. Αυτοί έμειναν αμετανόητοι.

ΕΡ: Αυτοί οι δυο κληρικοί θεωρείτε ότι ενεργούν από μόνοι τους ή με παρότρυνση κάποιων άλλων;

ΑΠ: Από μόνοι τους δεν νομίζω.

ΕΡ: Ποιοι τους παρακινούν;

ΑΠ: Δεν μπορώ να αποφανθώ και δεν έχω μαντικές ικανότητες. Πιστεύω ότι από κάπου ενθαρρύνονται, αλλά δεν μου επιτρέπει η θέση μου να πω ποιος τους ενθαρρύνει. Εγώ έχω υπόψη εν πάση περιπτώσει και αποτελεί θέμα της Εκκλησίας.
Δεν μπορεί ο καθένας να κάνει ό,τι θέλει.

ΕΡ: Μακαριότατε, πώς είδατε τα όσα διαδραματίστηκαν έξω από το ξενοδοχείο όπου διεξαγόταν ο διάλογος ορθοδόξων και ρωμαιοκαθολικών; Είδαμε την Αστυνομία να τραβά από τα μαλλιά μοναχούς για να τους συλλάβει και να παρεμποδίζει τους δημοσιογράφους να κάνουν τη δουλειά τους…

ΑΠ: Νομίζω ότι ήταν το λιγότερο που μπορούσε να κάνει η Αστυνομία. Δεν μπορεί ο καθένας, εν ονόματι της δημοκρατίας, να φθάνει στην οχλοκρατία. Μπορώ να έρθω εγώ στο σπίτι σου χωρίς να το θέλεις εσύ, και να καθίσω μέσα και να μη φεύγω; Κάτι τέτοιο έγινε. Δεν μπορεί ο καθένας να κάνει ό,τι θέλει, να μπαίνει στην ιδιωτική περιουσία. Εμείς τους είπαμε, κύριοι, θέλετε να κάνετε διαδήλωση, δεν μας πειράζει να κάνετε, αλλά να φύγετε από τον ιδιωτικό χώρο.

ΕΡ: Το εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου είναι ιδιωτικός χώρος;

ΑΠ: Υπάρχει αρχή και δεν μπορεί ο καθένας να κάνει ότι θέλει, να πάνε να καταλάβουν το εκκλησάκι, να γίνεται και μυστήριο γάμου εκείνη την ώρα, και να μην τους αφήσουν να το κάνουν. Έχει πολλές εκκλησίες που αν θέλει κάποιος να πάει να προσευχηθεί, μπορεί. Αναστάτωσαν το χώρο του ξενοδοχείου και εγώ ο ίδιος τους παρακάλεσα να περάσουν εκτός του χώρου του ξενοδοχείου και να κάνουν ό,τι θέλουν, αλλά μέσα στον ιδιωτικό χώρο του ξενοδοχείου δεν επιτρέπεται. Ουδείς έφυγε όμως.

ΕΡ: Για τους δημοσιογράφους όμως; Παρεμπόδισαν τη συνάδελφο στην Πάφο να κάνει τη δουλειά της…

ΑΠ: Οι δημοσιογράφοι οφείλουν να έχουν κάποιες αρχές, που πιστεύω διέπουν τον κόσμο και δεν μπορούν να κάνουν και εκείνοι ό,τι θέλουν.

ΕΡ: Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η συνάδελφος ήθελε να κάνει τη δουλειά της και να βγάλει φωτογραφίες. Δεν μπορούσαν να συλλάβουν τους μοναχούς με ήρεμο τρόπο, έπρεπε να τους τραβούν από τα μαλλιά;

ΑΠ: Αφού αντιδρούσαν, το ότι δάγκωσε τον αστυνομικό ο μοναχός γιατί δεν το λέτε, γιατί δεν το είδατε;

ΕΡ: Αν το βλέπαμε σίγουρα θα το λέγαμε, δεν υπήρχε λόγος να το κρύψουμε...

ΑΠ: Και το είδατε και το πήρε και η κάμερα, και όμως κανένα σχόλιο δεν έγινε.

«Να φάνε και μερικές για να θυμούνται»

ΕΡ: Για πρώτη φορά ακούμε ότι δάγκωσε μοναχός τον αστυνομικό. Πώς σχολιάζετε την επίθεση του Μητροπολίτη Πάφου εναντίον των διαδηλωτών;

ΑΠ: Όχι, δεν τους επιτέθηκε, τους πήρε μόνο τη φωτογραφική μηχανή. Κρατούσαν μιαν αρπαχτική την οποία τους την πήρε και καλά έκανε.

ΕΡ: Ήθελε να κρύψει κάτι από αυτές τις φωτογραφίες ο Μητροπολίτης Πάφου;

ΑΠ: Εγώ είχα τον κ. Παπανδρέου, διαφορετικά θα έφευγα από το βράδυ και θα είχαμε σύγκρουση. Έχω πει και στον Αρχηγό της Αστυνομίας και στον Γενικό Εισαγγελέα, και τους ρώτησα αν έχουμε κράτος ή όχι. Και τους είπα, αν αύριο δεν τους συλλάβετε, μόλις φύγει ο κύριος Παπανδρέου από το γραφείο μου, εγώ ξεκινώ και πάω στην Πάφο, και θα καλέσω το προσωπικό του ξενοδοχείου να μπούμε μέσα και να τους πετάξουμε έξω. Και μάλιστα να φάνε και μερικές για να θυμούνται.

ΕΡ: Δηλαδή, όλα αυτά έγιναν μετά από οδηγίες δικές σας;

ΑΠ: Διαμαρτυρήθηκα και τους ρώτησα αν υπάρχει κράτος ή αν δεν υπάρχει. Και λίγη ντροπή. Θέλουμε να τα ισοπεδώσουμε όλα; Δεν θέλουν να υπάρχει σεβασμός, να υπάρχουν κάποιες άξιες, κάποιες αρχές.

Οι διαφωνίες με τους ρωμαιοκαθολικούς

ΕΡ: Τελικά, ποιες είναι οι διαφωνίες μας με τους ρωμαιοκαθολικούς; Πού βρίσκεται ο διάλογος;

ΑΠ: Έχει περισσότερα από χίλια χρόνια που έχουμε διαφωνίες και διαφορές. Όταν μας χωρίζει μια περίοδος πέραν των χιλίων ετών, καταλαβαίνετε ότι δεν μπορούν έτσι εύκολα να υπερπηδηθούν όλες αυτές οι δυσκολίες. Θα κάνουμε διάλογο πολλές δεκαετίες, για να μη πω αιώνες, δεν είναι εύκολο πράγμα, είναι ο πιο δύσκολος διάλογος.

ΕΡ: Ποια είναι τα σοβαρότερα σημεία των διαφωνιών μας;

ΑΠ: Είναι ακριβώς το πρωτείο του Πάπα, με το οποίο ήταν επιφορτισμένη και αυτή η συνεδρία της Πάφου. Να εξετάσουν το ρόλο του πρωτείου του Πάπα κατά την πρώτη χιλιετία. Όχι τη δεύτερη, διότι άβυσσος μας χωρίζει τη δεύτερη χιλιετία. Και αυτή η απόφαση είναι απόφαση της όλης Ορθοδοξίας. Όλες οι ορθόδοξες χώρες, τότε που πήραμε την απόφαση στις Πανορθοδόξους Διασκέψεις, την Εκκλησία Κύπρου την εκπροσωπούσα εγώ. Δεν μπορεί ένας μοναχός ή ένας κληρικός, ούτε ακόμα και ένας επίσκοπος να βάλει τον εαυτό του πάνω απ' όλη την Ορθοδοξία. Είναι πολύ εγωιστικό. Η Ορθοδοξία χειρίζεται το όλο θέμα με πολλή προσοχή.

ΕΡ: Έχουν εκφράσει τις διαφωνίες τους άλλα μέλη της Ιεράς Συνόδου;

ΑΠ: Ναι, αλλά τους είπα ότι είναι απόφαση της όλης Ορθοδοξίας και οφείλουν σεβασμό.

ΕΡ: Δηλαδή, αυτή τη στιγμή τη νύφη την πληρώνουν οι μοναχοί και οι κληρικοί που είχαν την τόλμη να εκφράσουν τη διαφωνία τους;

ΑΠ: Εκείνοι δεν έκαναν ασχήμιες. Έχουμε και στην Κύπρο Συνοδικό που εξέφρασε τη διαφωνία του. Δεν είναι ανάγκη να λέμε ονόματα, αλλά του απάντησα ότι, Δεσπότη μου, όσο καλός και να είσαι, δεν μπορείς να αποφασίσεις εσύ και να γίνεις πάνω από την όλη Ορθοδοξία. Αυτό έχουν αποφασίσει 15 Αυτοκέφαλες Εκκλησίες. Δεν νομίζω ότι εσύ είσαι πάνω απ' όλους μας. Είσαι μια μειοψηφία. Στη σύνοδο τη δική μας είναι μειοψηφία, δεν μπορεί να αλλάξει την απόφαση ολόκληρης τη Ορθοδοξίας, οφείλει σεβασμό.

Να συναντηθούμε απ’ εκεί που χωρίσαμε

ΕΡ: Έρχεται ο Πάπας αρχές Ιουνίου. Ποια θέματα θα του θίξετε και θα του τονίσετε;

ΑΠ: Η Εκκλησία της Κύπρου είναι καλά προετοιμασμένη και είναι παράδειγμα προς μίμηση. Πριν από δυο χρόνια, που είχα κάνει επίσημη επίσκεψη στο Βατικανό, τους είπα και εκεί τις απόψεις μας. Έχουμε απόψεις και με πολύ θάρρος και παρρησία τις λέμε. Και όταν με ρώτησαν οι Ιταλοί δημοσιογράφοι, τους είπα και για τον Πάπα, και για τις διαφορές που έχουμε, και ευχήθηκα να δώσει ο Θεός να ξεπεραστούν όλες αυτές οι δυσκολίες. Εμείς έχουμε ξεκαθαρίσει ότι πρέπει να συναντηθούμε απ’ εκεί που χωρίσαμε.